“Pijn is onvermijdelijk. Lijden is optioneel.” (Van: Eckhart Tolle)
Die woorden klinken bijna te mooi om waar te zijn. Zeker voor wie elke dag leeft met een lichaam dat trilt, verstart, pijn doet. Wie zou er niet willen dat het waar was? En toch. Er zit een waarheid in die de moeite waard is om te onderzoeken. Niet als een zweverige gedachte, maar als een praktische sleutel tot opluchting.
Pijn is één ding. Lijden is iets anders.
Er is een verschil tussen pijn en lijden. Een verschil dat je leven kan veranderen, ook als de pijn blijft. Pijn is een rauwe, fysieke sensatie in het lichaam. Een tremor die door je handen trekt. Een kramp in je kuit. Een stekende pijn in je schouder. Het is direct. Het is hier. Het is nu. Pijn is een gewaarwording — niet meer, niet minder.
Lijden is iets anders. Lijden is de gedachte over de pijn. Het is de reactie. Het verzet. Het verhaal dat je eromheen bouwt.
Hoe lijden ontstaat
Het lijden begint op het moment dat de geest zich tegen de pijn keert. Een paar seconden van pure gewaarwording — en dan komt de stem:
“Waarom overkomt mij dit?”
“Dit zou niet zo moeten zijn.”
“Hoe moet dit in de toekomst?”
“Ik kan dit niet meer aan.”
“Het houdt nooit op.”
Op dat moment is er iets gebeurd. De pijn is niet langer alleen pijn. De geest heeft er een tweede laag overheen gelegd — een mentale laag van zorgen, verzet en sombere gedachten. En die tweede laag is vaak erger dan de eerste. De pijn zelf is al zwaar genoeg. Maar het verhaal eromheen maakt het ondraaglijk.
Eckhart Tolle noemt dit het pijnlichaam: de verzameling van oude en nieuwe pijn, in stand gehouden door de gedachten erover. Hoe meer je eraan toegeeft, hoe sterker het wordt. Hoe meer je het verhaal vertelt, hoe meer het zich vastzet.
De keuze die je hebt
En hier komt het goede nieuws — niet als belofte dat de pijn verdwijnt, maar als een deur die opengaat. Je hebt een keuze.
Niet over de pijn. Die is er. Maar wel over wat je ermee doet.
Je kunt de pijn loskoppelen van de gedachten erover.
Je kunt er geen verhaal meer van maken.
Je kunt kijken naar wat er werkelijk is — zonder verzet.
Dit betekent niet dat je de pijn wegduwt. Het betekent niet dat je doet alsof het er niet is. Het betekent dat je de pijn laat zijn zoals ze is, zonder haar te voeden met je gedachten.
Wat er gebeurt als je stopt met verzetten
Als je stopt met vechten tegen de pijn, gebeurt er iets bijzonders. De pijn is er nog. Maar de tweede laag valt weg. Er is geen “waarom” meer. Geen “dit zou niet mogen”. Geen “hoe moet dit verder”. Er is alleen nog: dit is er nu.
En in die eenvoud — hoe vreemd het ook klinkt — zit opluchting. Niet omdat de pijn minder wordt. Maar omdat je er niet langer bovenop nog een gevecht voert. Je hoeft de pijn niet mooi te vinden. Je hoeft haar niet te omarmen. Je hoeft alleen te stoppen met haar te bestrijden. Te erkennen: “Hier is pijn. Hier is trillen. Hier is spanning.” En dat is alles.
Hoe je dit in de praktijk doet
Dit is geen theorie. Het is iets wat je kunt oefenen, moment voor moment.
1. Merk de pijn op.
Voel waar ze zit. Laat haar er zijn. Kijk ernaar zonder iets te veranderen.
2. Merk de gedachte op.
Op het moment dat er een verhaal begint — “niet weer”, “dit hou ik niet vol” — zie je het gebeuren. Je hoeft het niet weg te duwen. Je hoeft er alleen bij te zijn.
3. Keer terug naar de sensatie.
Laat de gedachte los en keer terug naar het pure gevoel in je lichaam. De tinteling. De warmte. De druk. De rauwe gewaarwording zelf.
4. Blijf bij wat is.
Zeg in stilte: “Hier is pijn.” En laat het daarbij. Geen verhaal. Geen oordeel. Alleen dit.
Zo wordt de pijn weer pijn. En niet meer dan dat.
Wat dit niet betekent
Laat ik eerlijk zijn. Dit is geen wondermiddel. Het betekent niet dat de pijn verdwijnt. Het betekent niet dat je geen medicijnen meer nodig hebt. Het betekent niet dat je moet doen alsof alles goed is. Het betekent alleen dit: dat er een laag lijden is die je kunt loslaten — een laag die je zelf hebt toegevoegd, zonder het te willen.
En dat is al heel veel.
Een laatste gedachte
Als je dit leest en denkt: “Makkelijk gezegd” — dan heb je gelijk. Het is makkelijk gezegd. En het is niet altijd makkelijk gedaan. Maar je hoeft het ook niet perfect te doen. Je hoeft alleen maar te oefenen. Steeds opnieuw. Elke keer als je merkt dat je geest een verhaal begint te bouwen bij de pijn, keer je terug. Naar je adem. Naar je handen. Naar het moment.
Pijn is onvermijdelijk. Lijden is een keuze — geen keuze die je één keer maakt, maar een die je telkens opnieuw kunt maken.